Korte gids over robijnen, saffier en toermalijn
Weet je iets over robijn, saffier en hermelijn? Nee? Dan is deze bijdrage geknipt voor jou…
De robijn (afgeleid van het Latijnse ruber, “rood”) is een rode edelsteen, een variëteit van het mineraal korund waarin de kleur hoofdzakelijk door chroom wordt veroorzaakt. Natuurlijke robijnen zijn uitzonderlijk zeldzaam, terwijl kunstmatig vervaardigde exemplaren betrekkelijk goedkoop zijn. Naast de heldere edelsteen robijn bestaat ook de minder heldere halfedelsteen met dezelfde naam.
Deze steen wordt al sinds de oudheid gewaardeerd. De oudste schriftelijke bronnen over de winning van robijnen maken melding van groeven in Birma. Vandaar kwamen de stenen via handelswegen naar de hoven en naar de tempels van de oude Egyptenaren en Grieken. In de Middeleeuwen waren robijnen ook geliefd in Rome. Aanvankelijk werden ze bewerkt tot een ovale vorm. De zeer grote en fraaie stenen hebben ook eigen namen. De robijn werd beschouwd als de levenssteen, die het hart versterkt en kracht teruggeeft. In de oudheid en de Middeleeuwen kende men aan robijnen magische krachten toe; hij beschermde gelovigen tegen de duivel en tegen de pest. Robijn heeft ook een mythologische betekenis.
De robijn is een van de “negen edelstenen” in de Thaise Orde van de Negen Edelstenen.
Saffieren
De saffier (Hebreeuws: ????? of Sapir) is een kostbare edelsteen. Het is een transparant blauw korund en wordt over het algemeen geclassificeerd als een van de meest waardevolle edelstenen.
Geschiedenis
Saffieren zijn al sinds mensenheugenis geliefde edelstenen, vanwege hun grote schoonheid en hun buitengewone eigenschappen. In het verleden werden alle blauwe stenen “saffier” genoemd. Pas in het begin van de 19de eeuw werden ze samen met robijnen als zelfstandige edelstenen binnen de korundgroep beschouwd. Saffieren worden buitengewone eigenschappen toegeschreven. De saffier verleent zijn eigenaar kracht, eer en onsterfelijkheid. Hij was het symbool voor rijkdom en voorkwam tweespalt en smart.
Toermalijn
AX3Y6(BO3)3 Si6O18(O, OH, F)4. De A kan calcium of natrium bevatten. De X kan bestaan uit aluminium, ijzer, lithium of magnesium. De Y is normaal gesproken aluminium, maar kan ook chroom of ijzer zijn. Op de positie van A kan wat kalium zitten, mangaan kan in X zitten en vanadium kan in Y gevonden worden, maar deze elementen komen niet vaak voor in de formules van de toermalijngroep.
Ontstaan
Toermalijn komt voor in pegmatieten, metamorfieten, magmatieten en alluviale afzettingen.
Geschiedenis
Hoewel toermalijn al in de oudheid bekend was in het Middellandse Zeegebied, werd hij pas in 1703 vanuit Sri Lanka door Hollanders ingevoerd in West-Europa. Zij noemden de nieuwe edelsteen met een Singalees woord “Turmali”, wat zoveel betekent als “steen met gemengde kleuren”. Als edelstenen gebruikte men van oudsher rubellieten – ze werden door kunstenaars als talisman gebruikt, omdat ze het scheppingsvermogen van kunstenaars zouden vergroten.
Variëteiten
Naar de kleur worden in de handel de volgende variëteiten onderscheiden :
* Achroiet : Kleurloos of bijna kleurloos, zeer zeldzaam en duur.
* Rubelliet : Roze tot rood, soms met een zweem naar violet. Het waardevolste is de robijnkleur.
* Draviet: Geelbruin tot donkerbruin.
* Verdeliet: Alle tinten groen.
* Indigoliet: Blauw in alle termen.
* Siberiet: Lilarood tot violetblauw ; gedeeltelijk ook als synoniem van rubelliet gebruikt.
* Schorl: Zwart, wijdverbreid, veel gebruikt bij rouwkleding. Naam naar oud-mijnwerkersuitdrukking.
De laatste tijd gebruikt men in plaats van de variëteitsnamen steeds vaker een kleuraanduiding ; bijvoorbeeld gele toermalijn en roze toermalijn.
Soorten
In mineralogie onderscheidt men toermalijnen naar hun chemische samenstelling: De afzonderlijke vertegenwoordigers hebben de volgende namen:
* Rossmaniet, naar Amerikaanse geleerde; [][LiAl2][Al6][(OH)3|(OH)|(BO3)3|Si6O18]
* Elbaiet, naar het eiland Elba, Italië; [Na][(Li,Al)3)][Al6][(OH)3|(OH)|(BO3)3|Si6O18]
* Magnesiofoitiet, magnesiumanaloog van foitiet; [][Mg2(Al,Fe3+)3)][Al6][(OH)3|(OH)(BO3)3|Si6O18]
* Draviet, naar de rivier de Drau in Karinthië (Oostenrijk); [Na][Mg3][Al6][(OH)3|(OH)|(BO3)3|Si6O18]
* Chroomdraviet, de chroomanaloog van draviet; [Na][Mg3][(Cr3+,Fe3+)3)6][(OH)3|(OH)|(BO3)3|Si6O18]
* Vanadiumdraviet, de vanadiumanaloog van draviet; [Na][Mg3][(V3+6][(OH)3|(OH)|(BO3)3|Si6O18]
* Schorl, naar een oude mijnwerkersuitdrukking voor valse steen; [Na][Fe2+3][(Al6][(OH)3|(OH)|(BO3)3|Si6O18]
* Foitiet; [][Fe2+2(Al,Fe3+][Al6][(OH)3|(OH)|(BO3)3|Si6O18]
* Oleniet, naar een oude mijnwerkersuitdrukking voor valse steen; ([],Na)[Al,Li,3][(Al6])[O3|F|(BO3)3|Si6O18]
* Buergeriet, naar Amerikaanse geleerde; [Na][Fe3+3+][(Al6])[(O,OH)3|(OH)(BO3)3|Si6O18]
* Povondraïet; [Na][Fe3+2][(Fe3+6][O3|(OH)|(BO3)3|Si6O18]
* Liddicoatiet, naar Amerikaanse gemmoloog; [Ca][Li2,Al][Al6][(BO3)3F|(BO3)3|Si6O18]
* Uviet, naar provincie in Sri Lanka = Magnesium-toermalijn. [Ca][(Mg,Fe2+)3][MgAl5][(OH)3|(OH)|(BO3)3|Si6O18]
* Feruviet, ijzeranaloog van uviet. [Ca][(Fe2+,Mg)3][MgAl5][(OH)3|(OH)|(BO3)3|Si6O18]
[bewerken] Eigenschappen
Toermalijnen hebben bepaalde unieke eigenschappen. Ze zijn piëzo-elektrisch, wat betekent dat als een kristal verhit of samengedrukt, verschillende elektrische ladingen worden gevormd aan de beide uiteinden van het kristal. Zo ontstaat een elektrische potentiaal. Als er een externe elektrische potentiaal op het kristal wordt uitgevoerd, vibreert het. De mineralen zijn pleochroïsch, wat betekent dat het kristal donkerder van kleur is gezien langs de langste as van het kristal, dan gezien loodrecht op die as.
Voorkomen
De vier bekendste en meest voorkomende toermalijnmineralen hebben verschillende kleuren en transparanties. Elbaiet is transparant en een waardevolle edelsteen. Schorl, dat rijk is aan ijzer, is het meest voorkomende mineraal uit de toermalijn groep en is zwart en opaak. Het wordt voornamelijk gevormd in pegmatieten, de uiterste langzaam afkoelende ganggesteenten van een magma. De twee andere toermalijnen die regelmatig voorkomen zijn draviet en uviet. Draviet is doorgaans bruin doorschijnend en kan erg groot worden. Uviet is groen doorschijnend tot opaak.
Bewerking
Facetslijpsel, cabochons, kleine en grote gesneden stenen.
Imitaties
Glas.
Determinatie
Hardheid, soortelijk gewicht, optisch.
Aanbeveling
Reinigen met ultrasoon geluid of stroom is riskant, en grote temperatuurschommelingen moeten worden vermeden. De grensvlakken van meerkleurige stenen zijn bros.
Bron: wikipedia
Over briljanten valt op internet heel wat te lezen. We gingen te rade bij wikipedia, de gezaghebbende online encyclopedie die er een interessante bijdrage aan wijdt.
Bij uitgeverij Bola Editions verscheen zo pas het boek ‘Hoe word ik een miss? 200 tips op weg naar het kroontje’. Hieronder een fragment waarin met een aantal nuttige tips van Katrien De Loof-Logghe van juwelengroothandel DiLLiS om te kiezen voor de juiste juwelen.
Auteur Stefaan Van Laere zit niet stil. In zijn – intussen zevende – thriller ‘En dan niets meer’ wordt andermaal de Gentse politiecommissaris George Bracke opgevoerd. En zijn echtgenote Annemie Vervloet, een echt juweeltje van een vrouw!